Veilig samenleven met toekomstig hoogwater
Veilig samenleven met toekomstig hoogwater

De meest gestelde vragen over dít project

Arja Dijkhout 11-12-2017 0 reacties

Snel op de hoogte zijn van wat dit project inhoudt? Hier leest u de belangrijkste vragen en antwoorden over de dijkversterking en rivierverruiming tussen Tiel en Waardenburg.

Waarom werken we aan een dijkversterking tussen Tiel en Waardenburg?

De dijk tussen Tiel en Waardenburg voldoet niet aan de huidige veiligheidsregels. Waterschap Rivierenland voert daarom in het Hoogwaterbeschermingsprogramma (onderdeel van het Deltaprogramma) maatregelen uit om aan die veiligheidsnorm te voldoen. Hiervoor is een dijkversterking nodig die los staat van de rivierverruiming. Het is alleen de vraag op welke manier en in welke mate de dijk versterkt moet worden. 


Waarom onderzoeken we een hoogwatergeul tussen Varik en Heesselt?

Het klimaat verandert en er wonen, werken en recreëren steeds meer mensen in het stroomgebied van de rivieren. De rivieren moeten hierdoor steeds meer water afvoeren. Daarom maken de overheden in het Deltaprogramma plannen om Nederland te beschermen tegen overstromingen. 

Bij Varik maakt de Waal een grote bocht die de doorstroming bij hoogwater moeilijk maakt. Door de rivier daar meer ruimte te geven, wordt de doorstroming beter en kan het waterpeil met wel 40 cm dalen als er hoogwater is (daarmee bedoelen we dat er meer dan 16.000 m3 per seconde bij Lobith het land binnenkomt). 

Een hoogwatergeul is overigens onderdeel van een veel groter pakket aan maatregelen die langs de hele rivier worden genomen. We onderzoeken een hoogwatergeul dan ook binnen een breder kader, namelijk binnen de gehele riviertak Waal. 

Waarom onderzoeken we een combinatie van dijkversterking en hoogwatergeul tussen Tiel en Waardenburg?

Kort gezegd: de dijk moet worden versterkt en een hoogwatergeul kan de waterstand in de rivier verlagen. Daarom is besloten om deze plannen niet afzonderlijk maar in combinatie te onderzoeken. Dit betekent dat we zoeken naar de beste verhouding tussen waterstandsverlaging door een hoogwatergeul en de benodigde dijkversterking. Hiermee proberen we voor het gebied de beste oplossing te vinden.  

Op welke manier wordt de overzijde van de Waal meegenomen in de plannen?

Waterstandverlaging is geen doel van het project ‘Uiterwaarden Wamel, Dreumel en Heerewaarden’. Het doel is natuurontwikkeling. De smalle uiterwaarden bieden bovendien fysiek geen ruimte om de gewenste natuurontwikkeling met meer afvoer van water te combineren. Er zal dus ondanks het graven van geulen netto geen waterstandsdalend effect zijn. Andersom mag er absoluut ook geen waterstandsverhogend effect zijn. Daar zijn we heel strikt in. Er is afstemming tussen de projecten op de noord- en zuidoever over de doelen en voortgang van beide projecten. Lees hier de meest gestelde vragen over het project ‘Uiterwaarden Wamel, Dreumel en Heerewaarden’.

Waarom werken we aan een gebiedsvisie voor het gebied rondom Varik en Heesselt?

De mogelijke aanleg van een hoogwatergeul is onlosmakelijk verbonden met de ontwikkeling van het omringende gebied. De klankbordgroep Varik-Heesselt constateerde dat er leefbaarheidsproblemen in het gebied zijn. Als we niet investeren in herinrichting en ontwikkeling, kan de komst van een hoogwatergeul leiden tot een verdergaand isolement van het gebied. Daarom maken we een gebiedsvisie waarin we plannen maken voor sociaaleconomische ontwikkelingen (winkels, voorzieningen voor ouderen/jongeren etc.) en voor ruimtelijke ontwikkeling (woningen, inrichten natuur etc.). Deze plannen moeten de omgeving geschikt maken voor de toekomst. We maken overigens een gebiedsvisie voor alle alternatieven: van alleen dijkversterking tot aan dijkversterking gecombineerd met rivierverruiming. Na het besluit van de minister  weten we met welke variant van de gebiedsvisie we verder gaan.  


Als de hoogwatergeul er komt, krijgen de inwoners van Varik en Heesselt dan hetzelfde beschermingsniveau bij overstromingen als de inwoners van de Betuwe?

Als een hoogwatergeul wordt aangelegd, ontstaat een nieuwe ringvormige dijk. Hierbinnen liggen Varik en Heesselt in de zogenaamde dorpspolder. De inwoners van de dorpspolder krijgen dezelfde basisveiligheid zoals die geldt voor heel Nederland. Omdat we hier te maken hebben met een nieuwe situatie, heeft de overheid voor de dorpspolder een nieuwe veiligheidsnorm opgesteld. Deze norm is een klasse strenger dan de normen voor het aangrenzende gebied Tiel – Waardenburg. Daardoor wordt de dijk rondom de dorpspolder sterker dan de dijk Tiel – Waardenburg.

In het geval van hoogwater kan de overheid besluiten om burgers te evacueren. Wanneer sprake is van evacuaties van de Tielerwaard en de Betuwe, worden ook de mensen uit de dorpspolder geëvacueerd. De bewoners van de dorpspolder zullen niet vaker worden geëvacueerd dan de bewoners van de Betuwe. De veiligheidsregio stelt plannen op voor een evacuatie. Bij de aanleg van een hoogwatergeul worden twee bruggen gebouwd, zodat evacuatie veilig kan plaatsvinden. 

Wanneer wordt een besluit genomen over de dijkversterking en hoogwatergeul?

De stuurgroep (met daarin bestuurders van gemeenten, provincie, waterschap en Rijk) heeft begin februari 2018 een standpunt ingenomen over de dijkversterking en de rivierverruiming. Nu volgt een consultatieronde bij alle betrokken partijen, zoals gemeenteraad, waterschap, provincie en inwoners. De relevante documenten leggen we ter inzage van 15 maart tot en met 26 april 2018 en iedereen kan zijn reactie geven. Daarna krijgt de minister van Infrastructuur en Waterstaat van ons alle belangrijke documenten uit onze onderzoeken, het definitieve advies van de stuurgroep plus alle reacties uit de consultatieronde. De minister neemt dan een besluit over de dijkversterking en rivierverruiming: welk alternatief gaan we verder uitwerken. Met andere woorden: zij stelt een voorkeursalternatief vast. 

Hoe worden de resultaten van de campertour meegenomen bij de eindbeslissing door de minister? Hoe zwaar weegt de mening van het gebied?

De afgelopen maanden zijn ruim 750 gesprekken gevoerd in het gebied. En niet voor niets: de maatregelen die genomen worden, hebben een direct effect op de omgeving. Daarom wilden we graag weten wat er speelt in het gebied. Wat zijn de zorgen, wensen en argumenten om voor of tegen bepaalde maatregelen te zijn? Deze informatie is verzameld in een rapport. Dit rapport ligt bij de bestuurders van de lokale overheden: waterschap, provincie, gemeenten. Zij gebruiken dit samen met alle documenten die uit de onderzoeken komen om een advies voor de minister te maken.

Als de hoogwatergeul er komt, krijgt de nieuwe dorpspolder dan kweloverlast bij hoogwater?

Kwel is grondwater dat bij hoge rivierwaterstanden vanuit de rivier via de ondergrond naar de lager gelegen grond en sloten stroomt. Dit fenomeen doet zich overal langs de rivier voor en is herkenbaar aan de plassen op de velden als het hoogwater is. Het versterken van de dijk kan lokaal  invloed hebben op de af- en toename van kwel. Tijdens de dijkversterking worden dan ook maatregelen getroffen om overlast van kwel tegen te gaan. Naast  maatregelen tegen kwel wordt de dijk zo ontworpen dat er geen piping kan optreden. Dat betekent dat de kwel geen zand kan meevoeren uit de ondergrond. 

In het rivierengebied bevindt zich vaak een kleilaag op een zandondergrond. Zo’n kleilaag vermindert de kwel. Als de kleilaag dun is, kan deze door de grondwaterdruk bij hoogwater scheuren (ook wel opbarsten genoemd), waardoor meer kwelwater omhoog kan komen. Aangezien Varik en Heesselt direct langs de Waal liggen, hebben de eerder opgetreden hoge waterstanden in de Waal gezorgd voor het opbarsten/scheuren van dunnere kleilagen. Echter, het grootschalig opbarsten van de kleilaag heeft zich in Nederland nog niet voorgedaan.

De aanleg van een hoogwatergeul zal, met name aan de noordzijde van de dorpspolder, kunnen leiden tot een beperkte toename van kwel. De dorpspolder zal worden losgekoppeld van het huidige waterhuishoudkundig systeem en een nieuw systeem zal worden aangelegd. In het watergangenstelsel zal extra bergruimte worden aangebracht voor de opvang van het kwelwater en er zal voldoende capaciteit in de afvoergemalen zijn om het totaal van kwel- en regenwater af te voeren. 

Wat gebeurt er met de ruimtelijke reservering (Barro)? 

Omdat er misschien een hoogwatergeul aangelegd zou worden, besloot het Rijk in juli 2016 dat er een ruimtelijke reservering op het gebied moest komen. Hiermee wilde het Rijk voorkomen dat er andere ontwikkelingen zouden plaatsvinden die deze mogelijke, toekomstige maatregel zouden kunnen belemmeren. Deze ruimtelijke reservering is vastgelegd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening, afgekort: Barro.

Wanneer minister Cora van Nieuwenhuizen na juni dit jaar meegaat in het voorlopig advies van de stuurgroep en kiest voor traditionele dijkversterking zonder hoogwatergeul, blijft deze Barro van kracht. Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat wil dat de planologische reservering wordt gehandhaafd, om zo de optie voor realisatie van de hoogwatergeul op lange termijn mogelijk te houden.


Een ruimtelijke reservering in het Barro heeft geen directe gevolgen voor het wonen en werken in het gebied. Het huidige bestemmingsplan, waarin staat waar de grond in de gemeente voor bedoeld is, blijft gewoon van kracht. Dit betekent bijvoorbeeld dat de vernieuwing van landbouwbedrijven of de bouw van een (bij)gebouw bij de woning binnen de nu bestaande regels van het bestemmingsplan mogelijk is.

0  reacties

Velden met een * zijn verplicht.